สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา สนใจนำบทความมาออกอากาศ ติดต่อ ฝ่ายส่งเสริมและเผยแพร่วิชาการ สำนักบริการวิชาการ ม.บูรพา โทร.038-102292ดาวน์โหลดแบบฟอร์มเพื่อขอหนังสือรวมเล่มบทความตอบแบบสอบถาม โครงการเผยแพร่วิชาการทางวิทยุกระจายเสียงเพื่อดาวน์โหลดหนังสือรวมเล่มบทความอิเล็กทรอนิกส์
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา
หน้าแรก | แก้ไขข้อมูล | หัวข้อล่าสุด | สมาชิก | ค้นหา | FAQ
Username:
Password:
Save Password
 All Forums
 รวมบทความวิชาการน่ารู้
 บทความรายการมนุษย์กับสังคม
 เรื่องปราสาทพระเทพบิดร
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Author Previous Topic Topic Next Topic  

admin
Forum Admin

5776 Posts

Posted - 20 Aug 2017 :  15:45:10  Show Profile  Click to see admin's MSN Messenger address  Reply with Quote
ปีงบประมาณ 2560


เรื่องปราสาทพระเทพบิดร
ผู้ช่วยศาสตราจารย์สิริวรรณ วงษ์ทัต
ภาควิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์


กดปุ่ม > เพื่อเล่นไฟล์เสียง


                ปราสาทพระเทพบิดรตั้งอยู่ในพระบรมมหาราชวัง เป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปพระมหากษัตริย์ในพระราชวงศ์จักรีที่สวรรคตไปแล้วรวม ๘ รัชกาล ตั้งแต่รัชกาลที่ ๑ พระปฐมบรมชนกนาถแห่งพระราชวงศ์จักรี จนถึงรัชกาลที่ ๘
                ปราสาทพระเทพบิดรหรือเดิมเรียกว่าพระพุทธปรางค์ปราสาท เป็นปราสาทที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้า ฯ ให้สร้างขึ้นในปี พ.ศ. ๒๓๙๘ ตามแบบปราสาททองในกรุงศรีอยุธยา โดยมีพระราชประสงค์เพื่ออัญเชิญพระแก้วมรกตมาประดิษฐานในปราสาทแห่งนี้ และพระราชทานนามว่า พระพุทธปรางค์ปราสาท แต่การก่อสร้างยังไม่แล้วเสร็จ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เสด็จสวรรคตเสียก่อน ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้า ฯ ให้มีการสมโภชพระนครครบ ๑๐๐ ปีในปี พ.ศ. ๒๔๒๕ ในการเตรียมงานสมโภชครั้งนี้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้พระบรมวงศานุวงศ์และพระเจ้าน้องยาเธอหลายพระองค์ควบคุมการบูรณะปฏิสังขรณ์พระพุทธปรางค์ปราสาท อาทิ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ามหามาลา กรมพระยาบำราบปรปักษ์ทรงทำบุษบกข้างในพระพุทธปรางค์ปราสาท พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนเศร์วรฤทธิ์ เมื่อครั้งดำรงพระอิสริยยศเป็นพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นนเศร์วรฤทธิ์ ทำเพดานภายในที่ยังค้างอยู่ ปูหินอ่อน ทำลวดลายผนัง เชิงผนัง และลายเพดานขึ้นใหม่ เป็นต้น และเมื่อการก่อสร้างสำเร็จพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเห็นว่า พระพุทธปรางค์ปราสาทมีขนาดไม่เพียงพอกับพระราชพิธีต่าง ๆ จึงมิได้อัญเชิญพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร (พระแก้วมรกต) มาประดิษฐานตามพระราชดำริเดิมของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แต่โปรดเกล้า ฯ ให้อัญเชิญพระเจดีย์กาไหล่ทองที่เคยตั้งเป็นประธานในพระพุทธมณเฑียรในบริเวณสวนขวามาประดิษฐานเป็นประธานในพระพุทธปรางค์ปราสาท
                ในปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. ๒๔๔๖ เกิดเพลิงไหม้เครื่องบนหลังคาพระพุทธปรางค์ปราสาทจนหมดสิ้นรวมทั้งพระเจดีย์กาไหล่ทองด้วย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้า ฯ ให้บูรณะปฏิสังขรณ์พระพุทธปรางค์ปราสาทอีกครั้งหนึ่ง แต่ไม่แล้วเสร็จก็สิ้นรัชกาลเสียก่อน การบูรณะปฏิสังขรณ์พระพุทธปรางค์ปราสาทเสร็จบริบูรณ์ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และโปรดเกล้าฯ ให้เป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปพระมหากษัตริย์ในพระราชวงศ์จักรีรัชกาลที่ ๑ ถึงรัชกาลที่ ๕ ซึ่งแต่เดิมนั้นประดิษฐานอยู่ในที่ต่าง ๆ กัน ไม่สะดวกแก่การประกอบพระราชพิธี และโปรดเกล้าฯ เปลี่ยนนามจากพระพุทธปรางค์ปราสาทเป็นปราสาทพระเทพบิดร ซึ่งนามใหม่นี้ปรากฏว่าสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรสไม่ทรงเห็นชอบด้วยว่าไม่ควรตัดคำ “พุทธ” ออกไป แต่ในที่สุดทรงยอมให้กั้นมุขหลังเป็นห้องหนึ่งต่างหากเรียกกันในปัจจุบันว่า “ท้ายจรนำ” แล้วอัญเชิญพระพุทธรูปพระเทพบิดรซึ่งพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกโปรดเกล้าฯ ให้หล่อขึ้นมาตั้งเป็นประธานในห้องนั้น เพื่อให้สัมพันธ์กับนามที่เรียกว่า “ปราสาทพระเทพบิดร” ปัจจุบันท้ายจรนำเป็นคลังเก็บของวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ส่วนพระพุทธรูปพระเทพบิดรอัญเชิญไปไว้ที่ใดไม่ปรากฏ
                ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้หล่อพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว แล้วอัญเชิญไปประดิษฐานไว้ในปราสาทพระเทพบิดร ในปี พ.ศ. ๒๔๗๐ เมื่อเตรียมงานสมโภชพระนครครบ ๑๕๐ ปี ได้โปรดเกล้าฯ ให้ซ่อมแซมกระเบื้องที่ชำรุด ซ่อมช่อฟ้า ใบระกา หน้าบันและลายฉลุปิดทองที่ฝ้าเพดาน ซ่อมลงรักปิดทองประดับกระจกเสานาคพลสิงห์ที่บันได ซ่อมฐานบัวให้เหมือนเดิม ในปี พ.ศ. ๒๔๙๘ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลโปรดเกล้าฯ ให้หล่อพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเกล้าเจ้าอยู่หัวเพื่อประดิษฐานในปราสาทพระเทพบิดร แต่ยังไม่แล้วเสร็จ ยังไม่ได้บรรจุเส้นพระเจ้า ดวงพระบรมราชสมภพ ดวงพระบรมราชาภิเษก และยังไม่ได้อัญเชิญขึ้นประดิษฐานบนปราสาทพระเทพบิดรก็เสด็จสวรรคตเสียก่อน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ ๙ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งการพระราชพิธีบรรจุและอัญเชิญพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้นประดิษฐานในวันที่ ๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๐๒ พร้อมพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้หล่อขึ้นมาประดิษฐานในปราสาทพระเทพบิดรด้วย
                ในทุกวันที่ ๖ เมษายนซึ่งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้กำหนดเป็นวันที่ระลึกมหาจักรี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชและสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ ๙ จะเสด็จพระราชดำเนินมาทรงถวายความสักการะและบำเพ็ญพระราชกุศลถวาย พร้อมกันนั้นก็เปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปเข้ากราบถวายบังคมพระบรมรูปบูรพมหากษัตริย์ที่ประดิษฐาน ต่อมาในภายหลังพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปิดปราสาทพระเทพบิดรเพื่อให้ประชาชนเข้ากราบถวายบังคมเพิ่มขึ้นอีกหลายวันในวันนักขัตฤกษ์ที่สำคัญ ๆ นอกเหนือจากวันที่ระลึกมหาจักรี เช่น วันสงกรานต์ เป็นต้น
                ใกล้จะถึงวันที่ระลึกมหาจักรี วันที่ ๖ เมษายน ๒๕๖๐ เป็นโอกาสอันดียิ่งที่พวกเราชาวไทยจะได้เข้าไปกราบถวายบังคมพระบรมรูปรัชกาลที่ ๑ – รัชกาลที่ ๘ บูรพมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรีที่ทรงทำคุณประโยชน์อย่างยิ่งใหญ่ให้แก่ชาติไทยและคนไทยทั้งหลาย เพื่อเป็นการรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณและเป็นศิริมงคล ความดีงามแก่ชีวิต

แหล่งอ้างอิง
กนกวลี ชูชัยยะ. (๒๕๔๔). พจนานุกรมวิสามานยนามไทย : วัด วัง ถนน สะพาน ป้อม. กรุงเทพฯ :
ราชบัณฑิตยสถาน.
ปราสาทพระเทพบิดร. http://th.wikipedia.org/wiki. (วันที่ค้นข้อมูล ๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐).
ปราสาทพระเทพบิดร สถานที่ชุมนุมแห่งบูรพกษัตริย์. oknation. Nationtv.tv/blog/been555/2010/04
/05/entry-2. (วันที่ค้นข้อมูล ๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐).
เรื่องเล่าชาวสยาม เรื่องเล่าปราสาทพระเทพบิดร. storyofsiam.blogspot.com/p/blog-page_29.html.
(วันที่ค้นข้อมูล ๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐).
  Previous Topic Topic Next Topic  
 ตั้งหัวข้อใหม่  ตอบกลับหัวข้อนี้
 พรินต์ส่งให้เพื่อน
Jump To:
สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา © สำนักบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยบูรพา Go To Top Of Page
This page was generated in 0.05 seconds. Snitz Forums 2000